Amerikada Okul Öncesi Eğitimin Temelleri

  • Bir Annenin Amerika Günlüklerinden…

    Amerika bir çok devletten oluştuğu için burada Chicago’daki eğitim sisteminden bahsedeceğiz. Chicago kreç ve anaokulu başvurularının yapıldığı  okul öncesi eğitim ile ilgili şöyle bir yazı ilgimizi çekti.

    Okul öncesi ve ilkokul eğitimi ile ilgili bazı kurallar ve uygulamalar eyaletten eyalete farklılık gösterse bile temeller genelde aynıdır. Önce terimlerden başyalalım.

    Çocuğunuz 0-3 yaş aralığında ise Daycare
    Çocuğunuz 3-4 yaşında ise Preschool
    Çocuğunuz 5 yaşında ise Kindergarten‘a gidecek demektir.
    Çocuğunuz 6 yaşında ilkokula (Elementary School) başlar ama mesela Chicago’da o sene ilkokul 1 e başlaması için 1 Eylul tarihinden evvel yaşını tamamlamış olması gerekmektedir.
    Bununla bağlantılı olarak:

    0-3 bebeklere Infant
    3-12 ay (veya yürüyene kadar) Baby
    1 (veya yürümeye başladıktan sonra)-2 yaş çocuklarına Toddler
    3-4 yaş çocuklarına Preschooler
    5 yaşındaki çocuklara Kindergartner
    diye hitap edilir. Sonra 1st Grader, 2nd Grader… diye devam eder.

    Amerika’da Daycare ve özel preschool’lar yerel (eyalet) DCFS (Department of Children and Family Services) birimlerine bağlıdır. Açılmak için buradan izin almak, çocukların kayıtlarını buraya göndermek zorundadırlar. Okullarla ilgili bir sorununuz olduğunda buraya da danışabilirsiniz.

    Daycare’ler büyük çoğunlukla özel kuruluşlardır. Devlet okullarında eğitim Preschool’dan başlar. Bunlar da genelde haftada 5 gün, günde 2-2.5 saatlik programlardır. Chicago’da yaklaşık 20 kadar ilkokulda Tuition-based denilen tüm gün programlar vardır.

    Çoğu daycare ve preschool 6.30 da açılır ve 6 ya kadar açık kalır. Çocuklar buradayken yedirilir, içirilir, altları değiştirilir, oyunlar oynanır, öğle uykusuna yatırılır.

    Bazı Preschool’lar tuvalet eğitimi olmayan çocukları almaz. Sebebi ise sınıflarında alt değiştirmeye imkan veren yapının bulunmamasıdır. Mesela tuvalet sınıf dışındadır ve öğretmen bir çocuğun altını değiştirmek için tüm sınıfı bırakamaz. Bazı okullar 2. yaştan itibaren almaya başlıyorlarsa 3 yaşındaki çocuğunuzu 2 yaş grubu ile başlatıp tuvalet eğitimine yardımcı olabilecekleriniz söylerler. Yine sebebi 2 yaş sınıfında tuvaletin alt değiştirmeye imkan verecek şekilde sınıfın içinde olmasıdır. Henüz bezden kurtulamamış preschooler ları kabul eden okullar biraz daha yüksek fiyat isterler.

    Çocuğunuz tam gün daycare veya preschool’a gidiyorsa okulda öğle uykusu uyuyacaktır. 2 ile 4 veya bazen 5 yaş arası çocukları uyutmak için cot denilen brandadan yer yatakları çıkarır, battaniyeleri üstüne örter ve yatırırlar. İnanılmaz ama o kalabalıkta çocuklar uyuyor. Büyüyen veya kendiliğinden öğle uykularını erken bırakan çocukların da bu saatlerde cot larında sessizce yatıp dinlenmeleri gerekiyor. Kıpırcan’ın şu anda gittiği okulda 5 yaşına kadar öğle uykusu var. Kıpırcan normalde hayatta yatak odasına gitmese bile okulda yatıp diğer çocuklarla dinleniyor ve hatta bazen uyuyor. Yarım gün gitmesine rağmen uyku vakti sonrası alıyorum çünkü evde hayatta yatmaz. Ama okulda dinleniyor ve hem ona hem bize iyi oluyor. Kendisi de şikayetçi değil, hatta dinlenme saatinde konuşan kızlardan çok şikayetçi.

    Uyku saatinde genelde perdeleri kapatıp, işikleri söndürüp, battaniyeleri kafalarına kadar örtüp müzik cdsi açıyorlar. Bazısı uvaa uvaa ağlarken, hemen yanındaki çocuk uyuyor olabiliyor. Kıpırcan’ı geçen sene öğle uykusu vaktinden evvel aldığım için görüyordum. Oyun oynadıkları alanda uyuyorlar ve öğretmen başlarında, uyumayan çocuğun gidebileceği bir yer yok. 2.5-3 saatlik programlarda ise bu uyku faslı yok.

    Devlet okulların Preschool’larına gitmek istiyorsanız önce Mahalle (Neighborhood) okulunza bakmalısınız. Her okul bölgesinde (school district) cadde cadde belirlenmiş Neighborhood School Maps (yani haritalar) vardır. Bir caddenin kuzeyinde veya güneyinde oturmakla gideceğiniz okul değişebilir. Neighborhood okulunuzun dışında bir devlet okuluna kayıt için başvuru formu doldurmak zorundasınız. Ancak mahalle çocuklarından sonra yer mevcutsa girebilirsiniz ki bu ekonomide artık herkes çocuklarını devlet okullarına veriyor, biraz zor. Mahalle okuluna ise Nisan sonu Mayıs ayı başında gidip kayıt (register) olmanız yeterli. Önceden başvuruya gerek yokç Preschool programlarında da sınıf kapasitesi az olduğundan (genelde her sınıfta 10; sabah 2 öğleden sonra 2 sınıf varsa toplam 40 çocuk) Preschool programları için mahalle okulunuz olsa bile erkenden gidip register olmanız gerekebilir.

    Devlet Preschool’ları Ağustos sonu başlar, Mayıs’ta biter. Özel kuruluşlarda ise genelde Preschool dahil sene boyunca devam eder.

    Amerika’da, en azından benim yaşadığım Chicago’da okul öncesi programlarda gerek özel okullar olsun, gerek devlet okulları olsun Türkiye’de alıştığımız usül servis otobüs veya minibüsleri mevcut değildir. Devlet okullarında etrafta hep gördüğümüz sarı otobüsler kullanılır. Onların da bir sürü şartı vardır. Okuldan 2,5 km’ den daha uzakta oturuyor olmak. Bazı okullarda da 2,5 km’ den uzak ama 10 km’den daha yakın oturmak şartı var. Mahalle okullarında ise hiç mevcut değil. Chicago’da sadece Regional Gifted, Classical, Magnet ve Magnet Cluster tipi okullarda mevcut.

    O yüzden çalışıyorsanız, çocuğunuzu işten önce bırakıp, işten sonra alabileceğiniz saatleri olan özel kuruluşlar daha uygun olabilir. İlkokul zamanı gelince ise okul öncesi ve okul sonrası programlar araştırmaya başlamak gerek.

    Chicago’da Çocuklarla – Chicago Park District yazımda bahsettiğim oyun saatleri ve de Preschool programlarını da araştırmanızı tavsiye ederim. Ben geçen sene Kıpırcan’ı Park District’e gönderdim ve çok memnun kaldım. Yaz Programını (Summer Play Camp) ise Kıpırcan en sevdiği okul olarak anar hala.

    Okul öncesinde kilise ve Jewish Center’ların da daycare ve preschool’ları mevcuttur. Bunların bazıları çocukların ille de hristiyan veya musevi olmasını talep etmemekte ve de dini eğitim vermemektedir. Yani buraya giden diğer dine mensup çocuklar da vardır. Bazen bazı daycare, müzik veya oyun okulları kiliselerin odalarını kullanırlar. Bizim gittiğimiz iki Music Together programı ve bir oyun okulu öyleydi mesela. Music Together ve oyun saatlerine biz de beraber gidiyorduk zaten. Daycare veya Preschool programları için de detaylı araştırabilirsiniz.

    Çalıştığınız veya okuduğunuz üniversitenin veya işyerinin daycare imkanı olabilir. Üniversitelerde hem çalışan ve okuyanlara hem de dışarıdan ailelerin çocuklarına eğitim veren Preschool’lara mevcuttur. Bunlar genelde iyi olarak bilinir. Chicago’nun en bilinenleri:
    Univ of Chicago Lab School
    Northwestern University Preschool

    Bazı özel daycare’ler ve preschool’lar çok talep gördükleri için hep doludurlar. Ancak bir çocuk çıktıktan sonra yeni bir çocuk alabilirler. Bunlara önceden sıraya girmek gerekebilir. Bunları iyi araştırıp, gerekiyorsa önceden sıraya çocuğunuzun ismini yazdırmalısınız. Bazı okullar ise preschool ve kindergarten sınıfları için çocuk ve ebeveyn ile ön mülakat ve test isterler. Bunlarada bir önceki seneden başvurmak gerekir (mesela bu aralar). Ama normalde yeri mevcut özel bir daycare’e veya preschool’a çocuğunuzun yaşı ve tuvalet eğitimi istedikleri şartlara uygunsa istediğiniz ay veya hafta okula başlatabilirsiniz.

    Okul fiyatları da gayet geniş bir aralıkta değişir. Ücretler bazı okullarda dönemlik, bazılarında aylık, bazı daycarelerde de ise haftalık olabilir.

    Çocuğunuz ufaksa yani bebeklikten 2-3 yaşa kadar bir daycare bakıyorsanız, bunun dinamikleri biraz daha farklı. Benim bu konuda tecrübem olmadığı için bu yazımda ben 2-3 yaş sonrası için okulu seçerken dikkat etmeniz gerekenleri yazacağım.

    Çocuğunuzu preschool’a göndermeyi düşünüyorsanız bence ilk yapmanız gereken şey:

    1. Çocuğunuzun ihtiyaçlarınızı ve dolayısı ile sizin preschool ortamından beklentilerinizin listesini çıkarmak. Örnek:

    Kıpırcan çok enerjik, bahçeli bir yer olsun. Gün içi bahçeye çıkması lazım. Veya spor salonu olsun, orada koştursunlar.
    İngilizce öğrenmesi lazım (biz evde Türkçe konuştuğumuzdan hiç ingilizce bilmiyordu)
    Bol bol oyun oynaması lazım
    Temiz bir yer olması lazım
    Tuvalet eğitimine yardım etmesi lazım
    Öğle yemeğine kalacak, yemekleri kaliteli olması lazım
    Siz buna resim, sanat işleri yeterli olmalı, bir entstrüman çalmayı veya yabancı dil öğretilmeli gibi şeyler ekleyebilirsiniz. Çocuğunuzun ilgisi ve ihtiyaçlarını etraflıca düşünüp listeleyin.

    Sonra:

    2. Evinize veya işyerinize yakın daycare ve preschool listesini çıkarın.

    3. Kendi websitelerine gidip saat, program ve ücretlere bakın. Websiteleri yoksa telefonla arayıp sorun.

    4. Websitesinden bu daycare ve preschoollara ait ebeveyn yorumu (review) mevcut mu araştırın. Bazı kaynak websiteleri:

    Savvy Source.com
    Great Schools.net
    Yelp.com
    NPNParents Discussion Board (Chicago için)
    NPN School Directory

    Google’a sadece okulun adını yazmanız bile bür sürü bilgi getirecektir.

    5. Sonra işiniz okullara gidip bizzat teftiş etmek olacaktır.

    Okullarda bakmanız gereken ilk şey öğretmen veya bakıcı başına düşen çocuk sayısıdır. Öğretmenleri iyice tartın. Benim şahsi kanaatim, hengi eğitim felsefesi, hangi ekol, hangi özel kuş kondurmuş okul olursa olsun çocuğunuzun bu yaşta okulu sevmesindeki en önemli faktör işini seven, anaç, sevecen bir öğretmendir. Erkek çocuklara özel birşey mi bilmiyorum ama ciddi olarak söyleyebilirim ki, öğretmenin dış güzelliği de çocuğunuzun okulunu sevmesinde etken olabilir.

    Yemekler: Yemekler ya okul içinde hazırlanıyordur, ya catering şirketi getiriyordur veya evden gönderiliyordur. İlk iki seçenek geçerli ise aylık veya haftalık menü görmeyi talep edin. Aralarda veya çocuk istediğinde kuşluk atıştırmalık veriliyor mu sorun.

    Tuvaletler: Bu okullarda yine çoğunlukla tuvalet ve lavobolar çocuk boyutlarındadır. Kızlar ve erkekler tuvaletleri ayrı olmakla beraber bir tuvalet odasında birden fazla tuvalet olabilir. Ayrıca öğretmenler her seferinde tuvalete giden çocuklara eşlik edemediklerinden tuvalet kapıları görülebilecek şekilde açık olabilir. Lavoboların tuvaletlerin içinde olmasına dikkat edin. Tuvaletler temiz mi, sabun mevcut mu, elleri neyle kuruluyorlar vs detayları önemlidir. Özellike tuvalet eğitimi almış çocukların sadece öğretmen uzaktan bakarken işini halletmek durumunda olduklarını unutmadan etrafı kolaçan edin.

    Çocukların fiziki durumu: Çocukların üstleri başları düzgün mü, sümüğü ağzına akarak dolaşıp kimsenin umursamadığı, tuvaletten çıkarken kendi başına pantolonunu toparlayamadığı için poposu açıkta dolaşan var mı, eller ağızlar, temiz mi …..

    Çocukların ruhi/duygusal durumları: Çocukları gözlemlediğinizde koordine ve sakin bir şekilde oynuyorlar mı, yoksa herşey zıvanadan çıkmış mı. Ağlayan veya bir köşeye sinmiş mutsuz ama kimsenin ilgilenmediği çocuklar var mı, çocuklar arası anlaşmazlık varsa öğretmenler buna nasıl müdahale ediyorlar, halihazırda bir time-out köşesi var mı, time-out ta çocuk var mı, çocuklar sindirilmiş mi yoksa eğlenerek birşeyler yapmaya konsantre olduklarından mı sakinler ….

    Mevcut oyuncaklar ve bahçe: Mevcut oyuncaklar, eğitimsel malzemeler yeterli mi, parçalar tam mı, çocukların el becerilerini geliştirecek oyunlar, puzzle lar, legolar, kitaplık, pretend-play (taklit) oyunları (kostümler, mutfak, oyuncak ev, bebekler vs) var mı. Düzenli mi, çocukların ulaşabilecekleri yerlerde mi yoksa öğretmen verirse mi oynayabilirler. Montessori ise tüm kategorilerde oyuncaklar mevcut mu, nasıl yerleştirilmiş, çalışacak alan mevcut mu. Okula ayakkabı ile mi giriliyor, terlikle mi. Bahçe var mı, varsa ne gibi ekipman var. Okul bir parka (playground) yakın mı.

    Günlük program: Çocuğunuzun yukarıda listelediğiniz oyun, eğlenme, öğrenme ve de enerjisini atma ihtiyacını karşılayacak şekilde mi, öğretmeler öğretime (6 ay sonra alim ulema olmaları mı vaadediliyor) mi ağırlık veriyorlar, yoksa oyuna mı, yoksa bir denge mi mevcut. Programa resim, müzik, elişi ve sanat ne sıklıkta ve ne seviyede uygulanıyor. Uyku vakti ne zaman.

    6. En son olarak elemelerden geri kalan finalistlere gidip çocuğunuzu deneme için bırakıp gözlemlemenizi tavsiye ederim. Burada dikkat edilecek iki nokta:

    Ebeveynler okulda gözlem halindeyken öğretmenler tek başlarına olduklarından daha dikkatlidirler
    Çocuklar ortamda öğretmenden başka bir yetişkin, yeni bir çocuk ve hatta bebek var ise kontrolden çıkıp sapıtabilirler. Sınıfın içindeyseniz optimum bir ortam olmayabilir.
    Bu gözlem sırasında çocuğunuzun ortama karşı en ufak tepkisini iyi not edin, o okula diğerlerine nazaran nasıl ısındı, öğretmene ve çocuklara nasıl davranıyor, öğretmen ve çocuklar ona nasıl davranıyor zihninizde notlar alın. En önemlisi ise annelik içgüdünüz ne diyor size iyice dinleyin onu.

    Preschool ve kindergarten ile başlayıp elementary ile devam eden büyük okullar genelde okul dönemi sistemine göre çalışır. Yani ağustos sonu başlar ve mayısta okul biter. Sonra yaz programları mevcuttur ama arada boşluklar olabilir.

    Ağustos sonu, eylül başı büyük okulların Open House’u olur. Bunlara kesin gitmenizi tavsiye ederim. Genellikle okul saatlerinden sonra öğrenciler yokken olur ama yine de okulu gezip bol bol soru sorabilirsiniz.

    Sene içinde civarınızdaki anne baba gruplarının veya okul organizasyonlarının School Fair leri olur. Mesela Chicago’da en iyi school fair lerini NPN düzenliyor. Buraya bütün özel okullar geliyorlar. Bütün görmek istediğiniz okulları bir arada bularak broşürlerini alabilir, yöneticilerin tiplerine bakabilir, konuşup sorularınızı sorabilirsiniz. Hatta hiç aklınızda olmayıp, ilginizi çekebilecek okullar keşfedebilirsiniz.

    Bazı okullar preschool ve kindergarten sınıfları için ön mülakat talep ederler. Bunların başvuru tarihlerini, mülakatta neler sorulacağını, mülakat tarihlerini iyi araştırın.

    Karar verip kayıt ettirdikten sonra içinize sinmeyen bir durum veya sonradan çıkan bir terslik varsa, okulu değiştirmekte tereddüt etmeyin ve gecikmeyin. Yanlış bir kişinin yanında bir gün bile çocuğunuzda okula karşı zor iyileştirilebilir izler bırakabilir.

    Kaynak: http://pratikanne.com/2009/11/amerikada-okul-oncesi-egitim-ii.html

  • Erken kayıt fırsatlarını kaçırmayın.